Orawski Adwent

Początkiem ludowego roku obrzędowego wśród górali orawskich jest Adwent, rozpoczynający się w okolicach dnia św. Andrzeja (30 XI) i trwający do Świąt Bożego Narodzenia. Był to czas wyciszenia, wstrzemięźliwości i przygotowania duchowego. Chętnie chodzono na roraty, śpiewano „godzinki”, a życie towarzyskie przybierało spokojniejszą formę.

Charakterystycznymi adwentowymi zajęciami były skubarki, czyli darcie pierza, oraz rafacki – wspólne obrywanie nasion lnu, przędzenie i tkanie płótna. Skubarki w adwencie odbywały się bez muzyki i tańca, sprzyjając rozmowom i opowieściom, natomiast poza adwentem kończyły się często zabawą.

Z okresem tym wiązały się liczne wróżby i praktyki magiczne. W dniu św. Andrzeja dziewczęta wróżyły sobie przyszłe zamążpójście, m.in. poprzez lanie ołowiu, rzucanie butów w stronę drzwi czy wyrzucanie sukien na dach. Wróżby te miały wskazać, czy i kiedy dziewczyna wyjdzie za mąż.

Dzień św. Mikołaja (6 XII) nie był dawniej związany z prezentami, lecz z obrzędowym chodzeniem po domach przebierańców – Mikołaja, Anioła, Diabła i innych postaci, którzy sprawdzali modlitwy dzieci i obdarowywali je drobnymi poczęstunkami.

Szczególne znaczenie miał także dzień św. Łucji (13 XII), uznawany za czas magiczny. Wróżono wtedy pogodę na kolejne miesiące roku oraz podejmowano praktyki mające chronić gospodarstwo przed czarownicami. Obowiązywał również zakaz wykonywania niektórych prac kobiecych, takich jak szycie czy przędzenie.

Adwent na Orawie był więc czasem bogatym w zwyczaje, wierzenia i wspólnotowe praktyki, które łączyły religijność z dawną magią ludową i rytmem życia wiejskiego.