Niesopust

Niesopust to okres trwający od Trzech Króli do Środy Popielcowej, zwanej na Orawie Śkaradną Środą. Był to najweselszy czas w roku, sprzyjający zabawom, weselom i spotkaniom towarzyskim. Zima ograniczała prace polowe, dzięki czemu ludzie mieli więcej czasu na wspólną zabawę.

Pierwsza część niesopustu, do dnia Matki Boskiej Gromnicznej (2 lutego), związana była jeszcze z tradycjami bożonarodzeniowymi – urządzano jasełka, „opłatki”, a kolędnicy nadal chodzili po domach. W tym czasie często organizowano skubarki, które kończyły się potańcówkami. W dzień Matki Boskiej Gromnicznej święcono w kościele gromnice, a po powrocie do domu wypalano nimi znak krzyża na drzwiach i w stajni, aby chronić gospodarstwo przed złymi mocami.

Druga połowa niesopustu była czasem licznych wesel. Szczególnie hucznie obchodzono ostatki – trzy dni poprzedzające Środę Popielcową. Po nabożeństwach organizowano prywatki, załatwiano sprawy gospodarskie i zawierano umowy dotyczące wspólnej pracy w nadchodzącym roku. Zabawy trwały do wtorkowej północy. Znany był zwyczaj tańca kobiet z wysokimi podskokami, które miały zapewnić urodzaj lnu.

O północy muzyka milkła, instrumenty odkładano, a zabawę symbolicznie kończyła postać „zapustu”. Wraz z wybiciem północy rozpoczynał się Wielki Post, kończąc czas radości i zabaw na Orawie.